Tajemnicze 3 ore z Malborka - zbiórka na powrót Zygmunta

Dzisiaj miało być o czym innym, ale taki temat się trafił, że aż wstyd byłoby nie pomóc Muzeum Zamkowemu w Malborku w zbiórce funduszy na powrót tajemniczej monety, do miejsce gdzie ona powstała. Zacznijmy jednak od początku.

Jeden z użytkowników forum numizmatycznego na “Cafe allegro” odnalazł w katalogu aukcyjnym tajemniczą monetę. 3 ore Zygmunta III Wazy wybitą w Malborku w 1593r. Na świecie istnieją tylko 2 egz tej monety. Jakie tajemnice ona kryje ?

Na początek pokażmy jej wizerunek oraz wizerunek jej równolatki czyli trojaka Zygmunta III Wazy.


Foto z katalogu aukcyjnego: Ulf Nordlind Mynthandel AB - Stockholm
Foto z archiwum www.wcn.pl.

Na obu monetach na rewersach widać wyraźnie obok daty
- po lewej stronie „pierścień” - braci Goebeliuszów, dzierżawców mennicy malborskiej
- a po prawej od daty „trójkąt” - Gracjana Gonzalo, mincerza malborskiego”.

Jednak ciekawy jest też awers monety
a) Portret króla. Na 3 ore król ma brodę do ucha i szpiczastą górę ucha podczas gdy na trojaku polskim z tego samego roku, król jest z kozią brodą, a na trojaku z 1592r. król ma owszem brodę ale połączona z bokobrodami.
Wniosek: Portret króla powstał specjalnie DLA TEJ monety.
b) Napis otokowy wyraźnie mówi “Z bożej Łaski szwedzki gocki, wandalski i polski król” jest to o tyle ciekawe iż Zygmunt III Waza w 1593r. KRÓLEM szwedzkim NIE BYŁ (być może jednak to REX miało tyczyć się tylko korony polskiej), na króla Szwecji został koronowany w 1594r. Na naszych trojakach napisów o koronie szwedzkiej Zygmunta z mojej skromnej wiedzy nigdy nie było.

Nasuwają się cztery powody wybicia tej monety w Malborku.
1) Król Zygmunt chciał mieć gotowe wzory monet by po objęciu tronu szwedzkiego zalać kraj monetą ze swoim wizerunkiem (bitą już w Szwecji) . Co ciekawe nominał 3 ore nijak nie pasował do ówczesnego systemu monetarnego (1Mark = 8 ore).

2) Król Zygmunt szykował po objęciu tronu szwedzkiego reformę monetarna na wzór Polski (system wielokrotności 3). Waga monety 2,29g dziwnie IDEALNIE pasuje do TROJAKA z POLSKIEJ ordynacji menniczej z 1580r. (obowiązującej do 1601r.). Jeśli to nie przypadek (patrz punkt 4) wyglądałoby to na przymiarki do uni walutowej i zgodności 1ore=1grosz. 3 ore wybite w kilku sztukach byłoby więc taką pokazową monetą dla sejmów szwedzkich “coś ala demo” jak wyglądałby monety szwedzkie po reformie. Po sprowadzeniu tej monety trzeba by sprawdzić zgodność stopy menniczej i wymiarów z trojakami malborskimi. Mam nieodparte wrażenie ,że te 3ore bite było na “krążkach” naszych trojaków.
Kolejny dowód za teza “jednoczenia systemów monetarnych” jest tytulatura na awersie (szwedzko-polska). Jeśli stopa mennicza byłaby zgodna z trojakami to monety szwedzkie i polskie mogłyby być przecież traktowane jednakowo i zamienię w obu krajach w stosunku 1:1. Zapewne wtedy na polskich trojakach pojawiło by się “Król Polski i Szwecji”.

3) Król Zygmunt swą koronację na króla Szwecji chciał uczcić nową monetą “pamiątkową dla ludu”. Koronacja jednak nie odbywa się w 1593r. Stąd być może zrezygnowano z tego pomysłu. Ta koncepcja jednak jest nieco “z czapki” bo takie wydarzenia pewnie uczciłby jakąś efektowną wielodukatówka czy portugałami a nie monetą nie przystającą do systemu monetarnego.

4) Mincerze w Malborku, porostu chcieli sobie zrobić wprawkę rytowniczą i wymyślili sobie taką monetę korzystając z koncepcji trojaka, stąd wymyślony nominał nie przystający do systemu szwedzkiego. Moneta zapewne nigdy nie miała ujrzeć światła dziennego i zapewne wypłynęła przypadkiem (kilka sztuk ze skarbca) np po splądrowaniu zamku w czasie wojen ze Szwecja.

Być może kiedyś dowiemy się czegoś więcej o tych monetach.
Zapraszam do dyskusji w komentarzach o koncepcjach powstania monety i jej historii.

Jeśli chcesz dołożyć się do zbieranych pieniędzy na zakup tej monety przez Muzeum Zamkowe w Malborku kliknij na poniższa cegiełkę i kup przez allegro wzbogacając kolekcje zamkowych numizmatów.
Pierwsze 1000 cegiełek sprzedane
Linkujemy do kolejnej aukcji (potrzeba 4000 cegiełek) by móc pokonać cenę wywoławczą


You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0 feed. You can leave a response, or trackback from your own site.

AddThis Social Bookmark Button

One Response to “Tajemnicze 3 ore z Malborka - zbiórka na powrót Zygmunta”

  1. Maciej Jabłoński napisał:

    Witam,mam w posiadaniu monete Zygmunta III ktora bardzo przypomina monete opisana w artykule,ma jednak inne oznaczenia mennicze.Chciałbym ustalic jej autentycznosc i wycene.Prosze o pomoc w tej sprawie. Prosze o kontakt na skrzynke, pozdrawiam Jaboll

Napisz komentarz