System monetarny Zygmunta Augusta

Zygmunt August syn Zygmunta Starego. Za życia ojca mając lat 9, został w 1529r. Wielkim Księciem Litewskim a rok później został koronowany (vivente rege to łacińskie określenie oznaczające elekcję za życia króla, inaczej desygnacja). Realna władzę na Litwie obejmuje w 1544r. a monety litewskie datowane są od 1546r. W 1548r. umiera ojciec Zygmunt Stary i cała władza przechodzi ręce syna. Po objęciu władzy zamyka wszystkie mennice koronne, które pozostaną zamknięte do końca panowania tego władcy. Nadal system litewski i polski są odrębne. 1 lipca 1569r. zawarty jest akt Unii Polski i Litwy tworząc jednolity system państwowy pod nazwą “Rzeczpospolita Korony Polskiej i Wielkiego Księstwa Litewskiego”. Zgodnie z treścią aktu oba dotychczasowej państwa miały zachować osobny skarb, ale moneta miała być ujednolicona. Przygotowania do bicia wspólnej monety miało zając trochę czasu, więc do momentu uchwalenia wspólnej ordynacji wszystkie mennice Rzeczypospolitej były zamknięte. Otwarta pozostanie jedynie mennica inflancka w latach 1572-73r.
Król umiera w 1572r. A jednolity system monetarny o którym pisano w akcie Unii powstanie dopiero w latach 1576-1580r. ale to już treść następnych części opowieść, poświęconych Stefanowi Batoremu.

System monetarny litewski
Do systemu litewskiego zalicza się następujące monety litewskie: obole, denary, półgrosze, grosze na stopę litewską, dwugrosze, trojaki z lat 1562-1569, czworaki oraz szóstaki z 1562r.
Jednostką umowna grubą w systemie monetarnym Litwy była Kopa (składająca się z 60 groszy litewskich)

Szóstak Czworak Trojak Dwu-
grosz
Grosz na st lit. Półgrosz Dwu-
denar
Denar Obol
1 2 6 12 30 60 120
1 2 4 8 20 40 80
1 3 6 15 30 60
1 2 4 10 20 40
1 2 5 10 20
1 2 4
1 2

System monetarny polski
Do systemu polskiego zalicza się następujące monety litewskie: grosz na stopę polską, trojaki z lat 1546-1556, szóstaki z 1547r, półtalary i talary oraz wszystkie monety gdańskie, elbląskie i wschowskie.
Złoty polski dalej pozostaje jednostką wyłącznie rozrachunkową i nie istnieje w postaci monety.

Złoty Szóstak Trojak Grosz na
st pol.
Szeląg Denar
1 5 10 30 90 540
1 2 6 18 108
1 3 9 54
1 3 18
1 6

Cena dukata i talara

Talar (od 1564r) 30 groszy
Dukat (od 1572r.) 54 groszy

System monetarny inflancki

Złoty Marka Pół-marka Ferding Szeląg
1 4 8 16 144
1 2 4 36
1 9

Przeczytaj też:
Trojaki Zygmunta Augusta