1546-1566 Trojaki Zygmunta Augusta

Trojaki to ulubiona “gruba” moneta ludu wymyślona w 1528r. w ramach reform monetarnych Zygmunta Starego, a potem przyjęta w Prusach Królewskich. Wedle ordynacji pruskiej trojak składał się z portretu króla na awersie, oraz poziomego trzywierszowego napisu na rewersie.

Dokładnie taki zgodny z ta ordynacją jest pierwszy typ trojaka Zygmunta Augusta. Waga 2,67g średnica 21mm próba srebra 0,875. Zaliczany jest to systemu monetarnego polskiego. Monety te znane są z lat 1546,1547,1556. Emisja raczej niewielka moneta dosyć cenna.


Foto z archiwum www.wcn.pl :
Awers: Sigismundus Augustus Rex Poloniae Magnus Dux Lithuanie - Zygmunt August Król Polski WIelki Książe Litewski
Rewers: Grossus Argentus Triplex Magni Ducatus Lithuanie - Grosz Srebrny Potrójny Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Kolejny typ trojaka to duże 27mm i ciężkie 7,21g trojaki z lichego srebra próby 0,344. Emitowane jedynie w 1562. Emitowano je krótko i jeszcze w tym samym roku pojawił się kolejny typ III. Typ II to moneta rzadka (RR) i poszukiwana. Widać na rewersie już herb litewski Pogoń zamiast napisu.


Foto z archiwum www.wcn.pl :
Awers: Sigismundus Augustus Rex Poloniae Magnus Dux Lithuanie - Zygmunt August Król Polski WIelki Książe Litewski
Rewers: Grossus Triplex Magni Ducatus Lithuanie - Grosz Potrójny Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Kolejny typ III z 1562r. zawierał na awersie zamiast portretu jedynie monogram królewski, zaś na rewersie Pogoń. Jego waga 3,06g, średnica 21mm próba 0,875. Bity w dwóch odmianach w latach 1562-1564. Przewidziany był też do obiegu w Polsce, choć wybijany wedle nowej wagi grzywny litewskiej 201,802g. W ilości 66 sztuk z grzywny. Zalicza się go do systemu monetarnego litewskiego.



Foto z archiwum www.wcn.pl :
Awers: Monogram “SA” Sigismundus Augustus Rex Poloniae Magnus Dux Lithuanie - Zygmunt August Król Polski WIelki Książe Litewski
lub Sigismundus Augustus Dei Gratia Rex - Zygmunt August z Bożej Łaski król
Rewers: Grossus Argenteus Triplex Magni Ducatus Lithuanie - Grosz Srebrny Potrójny Wielkiego Księstwa Litewskiego.

Typ III trojaków został w Koronie bardzo źle przyjęty. Szlachta domagała się wykonania zgodnie z ordynacja czyli powrót portretu i napisu poziomego. Musiało być niezłe wrzenie w tym temacie skoro po trzech latach w 1565r., ktoś z administracji mennicy a może i sam podskarbi zdenerwowany “jątrzeniem Polaków” postanowił zrobić przedziwny trojak wedle “życzeń” z napisem poziomym trzywierszowym na rewersie. Jednak ów napis był jawnym szyderstwem z “robienia z igły widły”. Napis ów brzmiał.
“QVI HABITAT IN COELIS IRRE DEBIT EOS” czyli “Ten który mieszka w niebie, będzie ich wyśmiewał”.
Jest to cytat z drugiego Psalmu Dawida. Nie trudno wyobrazić sobie co też za burza wybuchła w koronie. Sam biskup krakowski interweniował u króla. Który zakazał wybijania tych monet. Dzisiaj zwane są ‘trojakami szyderczymi” i znane są z lat 1565,1566. Stanowią ciekawą gratkę kolekcjonerska.
Moneta ma dane metrologiczne identyczne z Typem III czyli 21mm średnicy, 3,06g wagi i 0,875 próba srebra.


Foto z archiwum www.wcn.pl :
Awers: Sigismundus Augustus Rex Poloniae Magnus Dux Lithuanie - Zygmunt August Król Polski Wielki Książe Litewski
Rewers: “QVI HABITAT IN COELIS IRRE DEBIT EOS” - Ten który mieszka w niebie, będzie ich wyśmiewał.

Przeczytaj też:
System monetarny Zygmunta Augusta
Stopa mennicza za Zygmunta Augusta